Κάθε χρόνο, στις 12 Απριλίου, ο κόσμος στρέφει το βλέμμα του σε μια από τις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού: τα παιδιά του δρόμου. Η Παγκόσμια Ημέρα για τα Παιδιά του Δρόμου καθιερώθηκε το 2011 από το Consortium for Street Children (CSC), έναν διεθνή οργανισμό με έδρα το Λονδίνο, που αγωνίζεται για την αναγνώριση και προστασία των δικαιωμάτων αυτών των παιδιών. Δεν πρόκειται απλώς για μία ακόμα συμβολική επέτειο. Είναι μια κραυγή αφύπνισης, μια υπενθύμιση ότι εκατομμύρια παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο ζουν και επιβιώνουν κάτω από αδιανόητες συνθήκες.
Ποια είναι τα παιδιά του δρόμου;
Τα “παιδιά του δρόμου” είναι παιδιά που έχουν εγκαταλείψει (ή έχουν αποκοπεί από) το οικογενειακό τους περιβάλλον και ζουν στους δρόμους των πόλεων. Ορισμένα από αυτά εργάζονται στον δρόμο για να στηρίξουν τις οικογένειές τους, ενώ άλλα είναι πλήρως αδέσποτα, χωρίς κανένα δίκτυο προστασίας. Συχνά είναι θύματα φτώχειας, ενδοοικογενειακής βίας, πολέμων ή φυσικών καταστροφών. Άλλα πάλι έχουν πέσει θύματα εκμετάλλευσης, εμπορίας ανθρώπων ή έχουν αναγκαστεί να τραπούν σε φυγή από κάποιο καταπιεστικό περιβάλλον.
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν
Η ζωή στον δρόμο δεν είναι απλώς σκληρή – είναι συχνά απάνθρωπη. Τα παιδιά αυτά αντιμετωπίζουν καθημερινά την πείνα, το κρύο, την ασθένεια και τη βία. Είναι εκτεθειμένα σε εκμετάλλευση, σωματική και ψυχική κακοποίηση, ακόμα και στην εμπορία ανθρώπων. Δεν έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην υγεία ή σε βασικές κοινωνικές υπηρεσίες. Συχνά αντιμετωπίζονται ως εγκληματίες ή “παραβατικοί”, και όχι ως παιδιά που χρειάζονται βοήθεια.
Γιατί καθιερώθηκε αυτή η Ημέρα;
Η καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας είχε στόχο να δώσει φωνή στα παιδιά του δρόμου και να αναγκάσει τις κυβερνήσεις να αναγνωρίσουν ότι αυτά τα παιδιά έχουν δικαιώματα, όπως όλα τα παιδιά του κόσμου. Η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού – που έχει υπογραφεί σχεδόν από όλα τα κράτη – αποτελεί νομική υποχρέωση και όχι απλώς μια ηθική σύσταση. Τα παιδιά του δρόμου έχουν το δικαίωμα στην προστασία, στην παιδεία, στην υγεία και στην αξιοπρέπεια.
Η ελληνική πραγματικότητα
Αν και στην Ελλάδα το φαινόμενο δεν έχει τη μαζικότητα που συναντάται σε χώρες της Αφρικής, της Ασίας ή της Λατινικής Αμερικής, δεν παύει να υπάρχει. Παιδιά προσφύγων, μεταναστών ή παιδιά που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (όπως οι Ρομά), συχνά βρίσκονται να ζουν ή να εργάζονται στον δρόμο. Οι ελληνικές οργανώσεις Πράξις και Άρσις, μέλη του CSC, δραστηριοποιούνται εδώ και χρόνια για την υποστήριξη αυτών των παιδιών, παρέχοντας τροφή, καταφύγιο, ιατρική περίθαλψη, εκπαίδευση και – πάνω απ’ όλα – ελπίδα.
Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς;
Η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας είναι το πρώτο βήμα. Δεν αρκεί να “λυπόμαστε” τα παιδιά του δρόμου. Πρέπει να ενημερωνόμαστε, να υποστηρίζουμε οργανισμούς που δρουν υπέρ τους και – όπου μπορούμε – να συμμετέχουμε ενεργά. Οι πολιτείες οφείλουν να ενισχύσουν το νομοθετικό και κοινωνικό πλαίσιο για την προστασία τους. Αλλά και οι πολίτες έχουμε δύναμη: με τη φωνή, τη δράση, την αλληλεγγύη.
Ένα μήνυμα ελπίδας
Η Παγκόσμια Ημέρα για τα Παιδιά του Δρόμου δεν είναι απλώς μια επέτειος. Είναι μια υπόσχεση: ότι δεν θα αφήσουμε αυτά τα παιδιά να περάσουν απαρατήρητα. Ότι θα αγωνιστούμε για έναν κόσμο όπου κανένα παιδί δεν θα είναι αναγκασμένο να κοιμάται στο πεζοδρόμιο, να ζητιανεύει για λίγο ψωμί ή να φοβάται για τη ζωή του. Ότι κάθε παιδί, ανεξαρτήτως καταγωγής, θρησκείας ή κοινωνικής τάξης, αξίζει ασφάλεια, αγάπη και μέλλον.
