Η περίοδος που έμεινε γνωστή ως “Αποστασία του 1965” αποτελεί μια από τις πιο ταραχώδεις στιγμές στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Ξεκίνησε με την παραίτηση του πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου στις 15 Ιουλίου 1965, μετά από έντονη διαφωνία με τον νεαρό βασιλιά Κωνσταντίνο για το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Αυτή η διαφωνία προκάλεσε μία αλυσιδωτή αντίδραση γεγονότων που οδήγησαν σε πολιτική αστάθεια και κοινωνική αναταραχή.
Το Ιστορικό της Κρίσης
Στις εκλογές του 1964, η Ένωση Κέντρου υπό την ηγεσία του Γεωργίου Παπανδρέου κέρδισε με ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην ιστορία των ελληνικών εκλογών, αποσπώντας το 52,72% των ψήφων. Ο Παπανδρέου σχημάτισε αυτοδύναμη κυβέρνηση με 171 βουλευτές. Ωστόσο, η σχέση του με το παλάτι ήταν τεταμένη από την αρχή.
Η διαφωνία κορυφώθηκε όταν ο Παπανδρέου προσπάθησε να απομακρύνει τον υπουργό Εθνικής Άμυνας, Πέτρο Γαρουφαλιά, και τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού, στρατηγό Ιωάννη Γεννηματά, οι οποίοι θεωρούνταν προσκείμενοι στο παλάτι. Ο Παπανδρέου είχε τη συνταγματική εξουσία να διορίζει και να απομακρύνει υπουργούς, αλλά η επιμονή του βασιλιά Κωνσταντίνου να διατηρήσει τον έλεγχο του στρατού οδήγησε στην παραίτηση του Παπανδρέου.
Οι Κυβερνήσεις των Αποστατών
Μετά την παραίτηση του Παπανδρέου, ο βασιλιάς διόρισε πρωθυπουργό τον Γεώργιο Αθανασιάδη-Νόβα, μια κίνηση που προκάλεσε οργή στο λαό και χαρακτηρίστηκε ως “πραξικόπημα”. Οι βουλευτές που αποχώρησαν από την Ένωση Κέντρου για να υποστηρίξουν την κυβέρνηση Νόβα αποκαλούνταν “αποστάτες”. Η κυβέρνηση Νόβα δεν κατάφερε να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης και γρήγορα διαλύθηκε, οδηγώντας σε μια σειρά από βραχύβιες κυβερνήσεις.
Κοινωνική Αντίδραση και Διαδηλώσεις
Η πολιτική κρίση πυροδότησε έντονες αντιδράσεις και μαζικές διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα. Από τις 16 Ιουλίου έως τις 17 Αυγούστου 1965 πραγματοποιήθηκαν 383 συγκεντρώσεις και πορείες διαμαρτυρίας. Οι διαδηλωτές απαιτούσαν την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης και την απομάκρυνση της μοναρχίας από την πολιτική σκηνή. Τα συνθήματα “Κάτω η μοναρχία” και “Οι προδότες στο Γουδί” κυριάρχησαν στις διαδηλώσεις.
Η Αποστασία του 1965 άφησε ανεξίτηλο σημάδι στην ελληνική πολιτική ιστορία. Οδήγησε σε πολιτική αστάθεια που κορυφώθηκε με το στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 και την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Οι γεγονότα του 1965 υπογραμμίζουν τη διαχρονική σύγκρουση μεταξύ δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων και μοναρχικών παρεμβάσεων στην Ελλάδα.
Η Αποστασία του 1965 παραμένει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κεφάλαια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, που καθόρισε τις μετέπειτα πολιτικές εξελίξεις και τη σχέση του λαού με το παλάτι.